Hadi Asitanelioğlu

 

Tangoları

Müzik Sohbetleri

Toplum & Sanat

Geçmişten Kesitler

Bach: Tokato ve Füg
Mayumi Hirasaki 1st violin Daria Zappa 2nd violin Chamber Artists Orchestra (Chaarts) Berikon/CH
Itzhak Perlman 1st violin Isaac Stern 2nd violin New York Philharmonic / Zubin Mehta

Sevgili Yakınlarım ve Dostlarım,

Armoni, kontrpuan ve füg konusunda gönderdiğim ileti benim açımdan bir gündem oluşturdu. Niye benim açımdan diyorum? Çünkü birçok dostum bana bu iletiyle ilgili başkaca veriler ve yorumlar gönderdi, hatta çok değerli teşekkür iletileri aldım.

14 Eylül 2013 günü sanki bu gündemin devamı gibi.. Sayın Demet Aksal, Bach'ın Tokato ve Füg'ünün ORG ile icra edilen harika bir linkini gönderdi. Bu harika kaydı birçok kez dinlerken, bu günkü havam, daha doğrusu yorumun bende oluşturduğu hava beni ta gerilere götürdü. 60 yıl evveline. 1950'den biraz sonra veya biraz evvel. Cağaloğlu'nda Eminönü Halk Evi'nde Walt Disney'in FANTASIA filmini izlediğimiz günlere. Filmin bir bölümünde Disney Bach'ın Tokato ve Füg'nü dinletirken görsel olarak da yorumluyordu. Peş peşe geçen küçük kubbeleri, birbiriyle yarışan su yolları gibi şekilleri hatırladım. Resmin sadece doğayı ve şekilleri kopyalayan bir sanat olmadığını o gün anlamıştım. Bu düşünce bana bir açılım sağlamıştı.

Füg formunda melodilerin artarda birbirini kovalamasını Bach'ın başka eserlerinde de görüyoruz (Ben bir otorite değilim, ilgileniyorsanız yazdıklarımı siz gene araştırın). Örneğin çok dinlenen Bach'ın iki keman konçertosunda da iki keman birbirini kovalar, arada beraber olurlar. Bu parça Re Minör tonalitesindedir. İki keman partisinin birbirine üstünlüğü yoktur, her ikisi de eşit düzeyde bir ustalıkla çalınır. Parçaya önce 2. keman başlar. 2. keman RE notasından başlar, dört dörtlük bir yazılımda (4/4), 4 mezür, yani her mezür 4 vuruş olduğuna göre 16 vuruş ilerledikten sonra 1. keman başlar. Ama 1. keman tekrar RE notasından başlamıyor, 2. kemanın o noktaya kadar getirdiği melodiyi alıyor ve La notasından devam ettiriyor. O başlayınca 2. keman başka işlerle meşgul olmaya başlıyor ama bu dolaşmaları, oynaşmaları, zaman zaman kısa beraberlikleri hep devam eder.

Müsaadenizle laf buraya gelmişken bir şey daha söyleyeyim. Bach'ın bu iki keman konçertosunun Largo'su en sevdiğim benim için çok ayrıcalıklı largolardan biridir. Dinlemeyenlere hararetle öneririm. Başka bir ayrıcalıklı largo Handel'in Largosu'dur. (Aslı opera müziğidir). Başka, gene Bach'ın Sol teli (G string) aryasıdır. O da Bach'ın suitlerinden bir bölüm, demek ki kemana aranje edilmiş. Niye Sol teli. Parçanın tamamını sol telinde, yani kemanın en kalın telinde çalacaksın ki gerilmiş telin titreşimi heyecan ve küçük glisandolar ayrı bir lezzet katsın. Zorlanacaksın ve becereceksin. İsmi Sol teli aryası ama son senelerde bulunduğum konserlerde kimse o telde çalmıyor, oktavlarına sıçrıyorlar. Sizler ve hepimiz Albinoni'nin Adagio'sunu da seviyoruz. Yazdığım bu yavaş ritimli dört parçayı birbirine karıştırmamanızı öneririm.

Hepinize sevgiler...